پیس میکر یا ضربان ساز به بخشی درون قلب (گره سینوسی یا گره پیش آهنگ ،گره دهلیزی-بطنی) یا دستگاهی که ضربان سازی را به صورت مصنوعی ایجاد کرده و انرا کنترل و تنظیم می کند،گفته می شود.

پیس میکر مصنوعی یک وسیله الکتریکی حدودا 4 سانتی متر والکترودهایی با طول 50 تا 60 سانتی متر و وزنی حدود 30 گرم می باشد.این وسیله الکتریکی از یک باطری جهت بوجود اوردن ضربان قلب بهره برده ودارای مدارهای الکتریکی و حافظه کامپیوتری است.

ضربان های ایجاد شده توسط این دستگاه از طریق لید(یک یا دورشته سیم)و بوسیله الکترولیدها(از جنس پلاتین) به دهلیز یا بطن یا همزمان به دهلیز و بطن انتقال می یابند.

محل و نحوه قرارگیری پیس میکر با توجه به شرایط فیزیکی فرد و نوع فعالیت او توسط پزشک تصمیم گیری شده و طی عمل جراحی سریع و ساده یا با بیهوشی عمومی ویا با بی حسی موضعی در سمت چپ یا راست سینه کار گذاشته می شود.

لیدها از طریق سیاهرگی که زیر استخوان ترقوه قرار دارد به سمت حفره قلبی مورد نظر فرستاده می شود(دهلیز در بالا،بطن در پایین)و سپس پیس میکر را به لیدها متصل می کنند.

انواع پیس میکر های مصنوعی: تک حفره،دو حفره و سه حفره ای

پیس میکر تک حفره : لید فقط در یک حفره قلبی جای می گیرد.

پیس میکر دو حفره ای : لیدها درون دو حفره قلبی جای می گیرد.

احتیاط های لازم پس از کارگذاشتن پیس میکر:

عدم بلند کردن،هل دادن و کشیدن اجسام با وزن زیاد.

بعضی از وسایل الکتریکی می توانند در عملکرد پیس میکر اختلال ایجاد کنند(مانند ماکروویو،تلویزیون،رادیو،فر برقی،توستر،سش وار ،دستگاه فکس و ....) دراین موارد اگر احساس سبکی سر یا سرگیجه به فرد دست دهد باید از دستگاه مورد نظر دور شود و با پزشک خود مشورت کند.

دوری از ایستگاه های رادیویی،رادار و تلویزیون.

تلفن همراه حداقل باید 30 سانتی متر با پیس میکر فاصله داشته باشد.

عدم قرار گرفتن در درون سیستم های حفاظتی فرودگاه ها،ترانسفور ماتورهای ولتاژ بالا،دستگاهایی که قدرت آهن ربایی قوی دارند.

قبل از انجام آزمون تشخیصی ام آر آی باید مسئول آن را در جریان داشتن پیس میکر قلبی قرار داد.

عدم قرار گیری پیس میکر در محدوده پرتو درمانی بدون داشتن فیلتری سربی جهت حفاظت از پیس میکر.