مری لوله ای عضلانی و تو خالی به طول 25 سانتی متر است که حلق را در حد فاصل غضروف کریکوئید در سطح مهره ششم گردنی به دریچه کاردیا معده در سطح T11 ( در سطح دهمین و یازدهمین مهره پشتی ) وصل میکند.مری پشت نای و قلب قرار می گیرد.

شکل گیری ازوفاگوس از هفته چهارم جنینی می باشد.

چهار تنگی به صورت طبیعی در مری دیده می شود :

1. در مجاورت قوس آئورت ( فرورفتگی عمیق )

2. در ریشه برونش چپ زیر کارینا (فرورفتگی کوچک )

3. بعد از عبور از دیافراگم

4. در محل اتصال با معده

مری دو اسفنگتر دارد :

1. UES or upper esophageal sphincter : اسفنگتر فوقانی مری به لقمه غذا اجازه عبور را می دهد و سپس جهت مانع آسپیراسیون مواد غذایی به نای بسته می شود.

2. LES or lower esophageal sphincter :  اسفنگتر تحتانی مری یا کاردیا مانع ریفلاکس مواد بلع شده از معده به مری می شود.

بیماری های مری :

سوزش سر دل ( pyrpsis - heart burn )

ریگورژیتاسیون ( regurgitation ) : برگشت محتویات معده به دهان در اثر مایع ترش یا تلخ را می نامند.

تولید بیش از حد بزاق ( water brash )

دیسفاژی ( dysphagia )

آفاژی ( aphagia ) :  انسداد کامل مری ، معمولا ناشی از گیر کردن لقمه غذا بزرگتر از 4 سانتی متر می باشد و یک اورژانس پزشکی است.

ادینو فاژی ( odynophagia ) : درد در هنگام بلع

فاگو فوبی (  phagophobia ) : ترس از عمل بلع و امتناع از بلع است.

گلبوس حلقی ( golbus pharyngeous ) : احساس وجود دائمی توده در گلو بدون وجود مشکل بلع ، در بیماران مبتلا به اختلالات روحی به ویژه در زنان دیده می شود.

 اسپاسم و آشالازی مری (  esophageal spasm and achalasia ) : یک نوع دیسفاژی پیش رونده بوده با بلع سخت غذا و فشار روی گلو که به آن اسپاسم کاردیا ویا مری بزرگ شده ( megaesophagus ) نیز می گویند ، که یک نوع اختلال در دریچه کاردیا است.

علائم در گرافی به عمل آمده :تنگی یکنواخت در انتهای مری ، دیلاته شدن بقیه قسمت های مری که اغلب حاوی مواد غذایی است ، عدم مشاهده پریستالتیسم.

 

 

 

تومور مری ( esophageal tumors ) : در دو نوع خوش خیم و بد خیم وجود دارد. یکی از علل نقص پرشدگی مری همین تومور مری می باشد.خوش خیم معمولا از نوع لیومیوما ( leiomyomata ) می باشد که از جدار مری منشا می گیرد.

نوع بدخیم یک سوم تحتانی را اشغال می کند و شامل اسکواموس کارسینوما و آدنو کارسینومای مهاجم از معده به مری می باشد.علت تومور رشد غیر طبیعی سلول ها است.

علائم رادیوگرافیک در تومور خوش خیم : مشاهده فرورفتگی صاف و مدور درون مجرا ، اتساع مری در بالای تنگی ، زاویه تیز در بالا و پایین نقص پرشدگی که ناشی از داخل جداری بودن توده است.

علائم گرافی در نوع بدخیم : نقص پرشدگی نامنظم معمولا همراه با تنگی ، تخریب مخاط همراه با زخم ، مشاهده تنگی شانه ای در بالا و پایین محل تومور .

 

 

نکته : نقص پرشدگی ( filling defect ) : هر عاملی که مانع پرشدن مجاری گوارشی توسط باریم گردد منجر به ایجاد این حالت می شود.به سه شکل دیده می شود:

1. نقص پرشدگی داخل مجرایی ( intraluminal filling defect ) : مانند غذا یا جسم خارجی که کاملا درون مجرا قرار گرفته و باریم از اطراف آن عبور میکند.

2. نقص پرشدگی داخل جداری ( intramural filling defect ) : مانند تومور و لیومیوما که در جداره مجرای گوارشی قرار گرفته و باعث فرو رفتگی یک طرفه شده و باریم از جلوی آن عبور می کند.

3. نقص پرشدگی خارج جداری ( extramural filling defect ) : مانندقوس آئورت در مری ، طحال و پانکراس که از بیرون به مجرای  گوارشی فشار می آورد.

 

 

ضایعه خارج جداری مری ( esophageal extramural lesions ) : مربوط به ساختمانهای مجاور مری می باشد نظیر برونش ها.

علائم رادیو گرافیک : مشاهده نقص پرشدگی در بلع باریم ، صاف بودن زاویه ایجاد شده در محل تنگی .

 

تنگی فرسایشی مری (  esophageal corrosive stricture ) : نوعی تنگی است که بر اثر فرسایش و خوردگی به علت خوردن مایعات سوزاننده مانند اسید ها و بازها ، GERD ، استفاده طولانی مدت از لوله مری ( تنگی مزمن ) ، و ... اتفاق می افتد.

علائم رادیو گرافیک : تنگی طویل است و بخش اعظمی از مری را درگیر می کند، معمولا از سطح قوس آئورت به پایین دیده می شود ، مری در نزدیکی محل تنگی به بالا دیلاته می شود.

نکته : تنگی ( stricture ) : باعث کاهش قطر مجاری گوارشی می گردد.در دو نوع دیده می شود:

1.تنگی سرشانه های آویزان یا سیب گاز زده (  shouldering ) که بدخیم می باشد.

 

2.تنگی آویزان ( tapering ) خوش خیم می باشد.

نکته : تفاوت تنگی با پریستالتیسم : تنگی همیشه در یک محل ثابت است ولی پریستالتیسم گذرا بوده و تغییر می کند.

 

 

فتق حجاب حاجز (  hiatal hernia ) : بدلیل نقص در دیافراگم بخشی از معده از طریق هیاتال وارد فضای توراسیک می شود.به دو دسته تقسیم می شود :

فتق لغزشی (  sliding hernia ) : در گرافی به عمل آمده حلقه شاتسکی ( schatzki ring )  دیده می شود.

فتق غلطان ( rolling hernia ) : حلقه شاتسکی وجود ندارد.مشاهده بخش بزرگی از معده در حفره توراسیک.

 

حلقه شاتسکی

 

دیورتیکول مری  (  esophageal diverticula ) : بیرون زدگی کیسه مانند یک یا چند لایه از مری ، غذای بلعیده شده به درون این کیسه افتاده و با تاخیر به معده می رسد.

علامت رادیو گرافیک : مشاهده کیسه یا کیسه های پر از باریم

 

 

واریس مری ( esophageal varices ) : اتساع و گشاد شدن سیاهرگ های انتهای مری باعث پرخونی مویرگ های جدار مری می شود و در صورت افزایش فشار و عدم در مان پارگی رخ داده منجر به خونریزی و مرگ بیمار می شود.

این گشاد شدن سیاهرگ ها ناشی از سیروز کبدی می باشد.

علائم بالینی : دیسفاژی ، ملنا ، استفراغ خونی ، شوک هموراژیک

علائم رادیوگرافیک : نقص پرشدگی کرم مانند در مری

 

نکته : ملنا ، مدفوع قیر مانند و بسیار بدبو و نشانه ای بر خونریزی قسمت فوقانی دستگاه گوارش می باشد و این خونریزی حداقل 14 ساعت در سیستم گوارشی ادامه داشته باشد.

 

 

ناهنجاریهای مری در نوزادان و بچه ها:

فیستول نای به مری ، تنگی مری و آشالازی ، ریفلاکس معده به مری

در تشخیص ناهنجاریهای مری ، باریم سوالو ( barium swallo ) یا ازوفاگرام (  esophagram ) می تواند تعیین کننده باشد.

نکته : زخم ( ulceration ) : یعنی عدم پیوستگی مخاط گوارشی . در نمای روبرو زخم ایجاد شده که باعث گودی شده بوسیله باریم پر می شود وبه صورت تجمع کروی پر از باریم دیده می شود.

و در نمای لترال زخم به صورت یک بیرون زدگی دیده می شود.

نکته : تفاوت ulcer با erosion :  erotion یا فرسایش فقط مخاط را درگیر میکند ولی ulcer  علاوه بر مخاط به داخل لایه عضلانی نیز نفوذ می کند.

erotion در عکس رادیو گرافی قابل مشاهده نیست.